آیا مواد حاجب رادیولوژی باعث سندرم میلودیسپلاستیک (MDS) می‌شوند؟

سندرم میلودیسپلاستیک چیست؟ MDS گروهی از بیماری‌های مزمن مغز استخوان است که با اختلال در تولید گلبول‌های سالم خون همراه است. این بیماری می‌تواند به لوسمی میلوئید حاد (AML) نیز تبدیل شود.

علائم هشداردهنده MDS
شایع‌ترین علائم عبارت‌اند از:

• کم‌خونی مقاوم

• عفونت‌های مکرر

• خونریزی‌های بی‌دلیل یا غیرعادی

در صورت مشاهده این علائم، بررسی‌های آزمایشگاهی شامل آزمایش خون و نمونه‌برداری از مغز استخوان (بیوپسی) ضروری است.

آیا مواد حاجب می‌توانند باعث MDS شوند؟
پاسخ علمی این است: خیر، یک یا چند نوبت استفاده از مواد حاجب در تصویربرداری‌های معمول خطر ایجاد MDS ندارد. این مواد شامل ترکیبات یددار در سی‌تی‌اسکن و گادولینیوم در ام‌آرآی هستند که در اغلب بیماران بدون عارضه مصرف می‌شوند.

اما در موارد خاص مانند:

• افراد دارای سابقه پرتودرمانی

• کارکنان شاغل در بخش‌های تصویربرداری

• بیماران با سابقه تماس مزمن با مواد شیمیایی

مواجهه مکرر با این مواد ممکن است به‌عنوان یک عامل خطر ثانویه در نظر گرفته شود، اگرچه هنوز شواهد قطعی در این زمینه وجود ندارد.

درمان سندرم میلودیسپلاستیک
درمان به مرحله و شدت بیماری بستگی دارد و شامل موارد زیر است:

• داروهای محرک خون‌سازی

• تزریق خون

• داروهای ایمونوتراپی یا هدفمند

• پیوند مغز استخوان در موارد شدید یا مقاوم

جمع‌بندی
در حال حاضر، هیچ شواهد علمی معتبری وجود ندارد که نشان دهد تصویربرداری با ماده حاجب در دفعات محدود می‌تواند باعث MDS شود. بنابراین، بیماران نباید به دلیل نگرانی‌های غیرمستند از انجام سی‌تی یا ام‌آرآی‌های ضروری خودداری کنند. در عین حال، افرادی که سابقه مواجهه مکرر با مواد حاجب یا اشعه دارند، بهتر است تحت نظر متخصص خون یا انکولوژی باشند.

دکتر پوریا عادلی
متخصص رادیوتراپی و انکولوژی