سالمندی جمعیت؛ چالشی که از امروز باید برای آن برنامه‌ریزی کرد

افزایش امید به زندگی، کاهش باروری و کوچک‌تر شدن خانواده‌ها، سالمندی جمعیت را به یکی از مهم‌ترین چالش‌های سلامت کشور تبدیل کرده است. اما سالمندی صرفاً مسئله سال‌های پایانی زندگی نیست؛ بلکه حاصل مسیری است که سلامت فرد در طول زندگی، به‌ویژه در دوران میانسالی، طی می‌کند.

سازمان جهانی بهداشت در چارچوب «دهه سالمندی سالم ۲۰۲۱–۲۰۳۰» بر رویکردی تأکید دارد که هدف آن تنها افزایش طول عمر نیست، بلکه حفظ توانایی عملکردی، استقلال، کیفیت زندگی و مشارکت اجتماعی افراد در دوران سالمندی است. این رویکرد، سالمندی سالم را حاصل تعامل سلامت فرد با محیط زندگی و حمایت‌های اجتماعی و نظام سلامت می‌داند.

پیشگیری و توانمندسازی؛ دو رکن سالمندی سالم

بر این اساس، در کنار تقویت نهادها و خدمات حمایتی و مراقبتی برای سالمندان بیمار، ناتوان و نیازمند، لازم است نگاه سیاست‌گذاران نیز به سمت پیشگیری، توانمندسازی و فراهم‌کردن زمینه‌های سالمندی سالم معطوف شود. به بیان دیگر، باید از سال‌های جوانی و میانسالی برای سالم‌تر و توانمندتر شدن افراد در سال‌های بعد برنامه‌ریزی کنیم.

سلامت زنان در دوران منوپوز؛ فرصتی برای پیشگیری از بیماری‌ها

در این میان، سلامت زنان جایگاه ویژه‌ای دارد. دوران میانسالی و به‌ویژه منوپوز، یکی از مراحل مهم مسیر زندگی زنان است. سازمان جهانی بهداشت منوپوز را مرحله‌ای طبیعی از زندگی می‌داند و بر اهمیت مراقبت مناسب پیش، حین و پس از آن برای حفظ سلامت، کیفیت زندگی و دستیابی به سالمندی سالم تأکید می‌کند.

مراقبت از زنان در این دوره نباید صرفاً به کنترل علائم منوپوز محدود شود. این مرحله فرصتی ارزشمند برای ارزیابی و اصلاح عوامل خطر بیماری‌های قلبی‌ـ‌عروقی و متابولیک، توجه به سلامت استخوان، سلامت روان، خواب، فعالیت بدنی، تغذیه و سلامت جنسی و ادراری‌ـ‌تناسلی است؛ اقداماتی که می‌توانند بر سلامت زنان در سال‌های سالمندی اثرگذار باشند.

سالمندی سالم؛ مسئولیتی فراتر از سلامت زنان

البته سالمندی سالم موضوعی مختص زنان نیست. مردان نیز باید از دوران میانسالی برای حفظ سلامت و عملکرد خود در سال‌های آینده برنامه داشته باشند. خانواده‌ها و جوامع نیز در حمایت از استقلال، کرامت و مشارکت اجتماعی سالمندان نقش مهمی ایفا می‌کنند.

نقش نظام سلامت در حمایت از سالمندان و ارتقای سلامت

از سوی دیگر، نظام سلامت باید هم‌زمان پاسخگوی نیازهای سالمندان بیمار و نیازمند مراقبت باشد و زیرساخت‌های مراقبت، حمایت اجتماعی و خدمات یکپارچه و فردمحور را تقویت کند. در کنار این اقدامات، سرمایه‌گذاری بر پیشگیری و ارتقای سلامت در تمام طول زندگی، ضرورتی انکارناپذیر است.

رسالت انجمن متخصصین زنان و زایمان در مسیر سالمندی سالم

از نگاه انجمن متخصصین زنان و زایمان ایران، رسالت ما تنها درمان بیماری‌های زنان نیست؛ بلکه ارتقای سلامت زنان در تمام مراحل زندگی، افزایش سواد سلامت و تقویت فرهنگ پیشگیری نیز بخشی از مسئولیت حرفه‌ای ماست.

هدف آن است که در کنار مراقبت شایسته از سالمندان بیمار و نیازمند، شرایطی فراهم شود که افراد بیشتری با سلامت، استقلال و توانمندی بیشتر وارد دوران سالمندی شوند.

دکتر سودابه کاظمی اسکی رئیس انجمن متخصصین زنان و زایمان ایران