آیا در سرطان پستان Luminal A می‌توان رادیوتراپی را حذف کرد؟ نگاهی به نتایج مطالعه LUMINA

یکی از مهم‌ترین مسیرهای تحول در درمان سرطان پستان در سال‌های اخیر، حرکت از «درمان یکسان برای همه» به سوی شناسایی بیمارانی است که می‌توان در آنها بدون افزایش قابل توجه خطر عود، از بخشی از درمان‌های موضعی صرف‌نظر کرد. مطالعه LUMINA در همین راستا اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا این بار انتخاب بیماران نه تنها بر اساس سن و مشخصات پاتولوژیک، بلکه بر پایه ویژگی‌های بیولوژیک و مولکولی تومور انجام شده است.

در این مطالعه، زنان ۵۵ ساله یا بالاتر مبتلا به سرطان پستان اولیه، تک‌کانونی و گره‌منفی که تحت جراحی حفظ پستان قرار گرفته بودند، در صورتی وارد مطالعه می‌شدند که تومور آنها از نظر گیرنده هورمونی مثبت، HER2 منفی و از نظر شاخص تکثیر Ki-67 در محدوده بسیار پایین قرار داشت و معیارهای مولکولی Luminal A را نیز برآورده می‌کرد. این بیماران پس از جراحی، به جای رادیوتراپی تحت درمان هورمونی قرار گرفتند.

نتایج LUMINA قابل توجه بود. در پیگیری پنج‌ساله، میزان عود موضعی در همان پستان بسیار پایین و حدود ۲.۳ درصد بود و بقای کلی پنج‌ساله به ۹۷.۲ درصد رسید. این نتایج نشان می‌دهد که در یک گروه بسیار منتخب از بیماران با تومورهای دارای رفتار بیولوژیک بسیار مطلوب، حذف رادیوتراپی می‌تواند با میزان بالایی از کنترل بیماری همراه باشد.

اما شاید مهم‌تر از خود اعداد، پیامی باشد که LUMINA برای آینده درمان سرطان پستان دارد: زیست‌شناسی تومور می‌تواند به اندازه اندازه تومور و سن بیمار در تصمیم‌گیری برای رادیوتراپی اهمیت پیدا کند. اگر بتوانیم با اطمینان بیشتری مشخص کنیم که یک تومور از نظر ژنتیکی و مولکولی احتمال بسیار کمی برای عود دارد، ممکن است بتوانیم از درمان‌هایی که سود مطلق محدودی برای آن بیمار دارند، صرف‌نظر کنیم.

البته LUMINA را نباید به این معنا تفسیر کرد که رادیوتراپی پس از جراحی حفظ پستان در بیماران مبتلا به سرطان پستان Luminal A به‌طور کلی غیرضروری است. این مطالعه یک کارآزمایی تک‌گروهی بود و بیماران بسیار دقیقی با معیارهای ورود مشخص انتخاب شدند؛ بنابراین نتایج آن را نمی‌توان به تمام بیماران مبتلا به تومورهای ER مثبت و HER2 منفی تعمیم داد. همچنین عود موضعی سرطان پستان ممکن است در سال‌های طولانی پس از درمان نیز رخ دهد و به همین دلیل پیگیری طولانی‌مدت اهمیت زیادی دارد.

از دیدگاه رادیوانکولوژی، LUMINA بخشی از یک تغییر پارادایم مهم است. بحث دیگر صرفاً این نیست که «آیا رادیوتراپی مؤثر است؟» بلکه سؤال دقیق‌تر این است که در کدام بیمار، سود رادیوتراپی آن‌قدر کم است که بتوان با اطمینان از آن صرف‌نظر کرد؟ پاسخ به این سؤال به تدریج از ترکیب سن، مرحله بیماری، ویژگی‌های پاتولوژیک، گیرنده‌های هورمونی و شاخص‌های مولکولی به دست می‌آید.

در واقع، LUMINA در کنار مطالعاتی مانند IDEA نشان می‌دهد که آینده درمان سرطان پستان احتمالاً نه در افزایش یا کاهش کورکورانه شدت درمان، بلکه در انتخاب هوشمندانه بیمارانی است که می‌توان درمان را در آنها ایمن‌تر و کم‌عارضه‌تر کرد. برای رادیوانکولوژیست، این رویکرد به معنای حذف رادیوتراپی برای همه نیست؛ بلکه شناسایی دقیق همان گروه کوچکی است که می‌توان با اطمینان بیشتری به آنها گفت: «شاید شما به این درمان نیاز نداشته باشید.»

دکتر پوریا عادلی متخصص رادیوانکولوژی