دیپلماسی سلامت؛ فرصت طلایی همکاری ایران و ترکمنستان در مسیر توسعه پایدار منطقه

دیپلماسی سلامت، به عنوان رکنی نوین در عرصه روابط بین‌الملل، پلی استوار برای تحکیم مناسبات دوجانبه و چندجانبه میان کشور‌ها ایجاد کرده است. در این میان، روابط دیرینه و مبتنی بر همجواری ایران و ترکمنستان، عرصه‌ای مستعد برای به کارگیری این ابزار دیپلماتیک است. موقعیت ژئوپلیتیک هر دو کشور، آنها را به دروازه‌های طبیعی یکدیگر برای دسترسی به بازار‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای تبدیل کرده و «سلامت» میتواند کارتی برنده در این تعاملات باشد.

تجربه حضوری که به تازگی در سمینار بین المللی پزشکی اوراسیا و نمایشگاه جانبی آن در عشق آباد داشتم، به وضوح نشان داد که ظرفیت‌های همکاری بسیار فراتر از سطح کنونی است. در این گردهمایی علمی، که متخصصان برجسته‌ای از کشور‌های مختلف اوراسیا  حضور داشتند، شاهد علاقه فراوان همتایان ترکمن به پیشرفت‌های پزشکی ایران بودم. ولی متاسفانه شاهد عدم حضور صنایع توانمند حوزه پزشکی ایران در نمایشگاه فناوری‌های پزشکی که در حاشیه این سمینار برپا شده بود، بودم که جای بسی تامل دارد.

در حین ارائه سخنرانی‌ام با موضوع «انکولوژی دقیق و پزشکی شخصیسازی شده در سرطان»، که با استقبال خوب حضار مواجه شد، بر این نکته تأکید داشتم که عصر جدیدی در تشخیص و درمان سرطان‌ها با استفاده از فناوری‌های پیشرفته و رویکرد‌های فردمحور آغاز شده است. ایران با پشتوانه علمی قدرتمند در حوزه ژنتیک، پاتولوژی مولکولی و رادیوانکولوژی پیشرفته، می‌تواند شریکی استراتژیک برای ترکمنستان در ارتقای سطح خدمات انکولوژی در این کشور باشد. ایجاد مراکز تشخیصی مشترک، تربیت نیروی انسانی متخصص و تبادل دانش در حیطه درمان‌های پیشرفته سرطان، از جمله زمینه‌های همکاری مستقیمی است که در حاشیه این سمینار با پزشکان ترکمن و بعضا سایر کشور‌ها مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت.

فراتر از حوزه تخصصی سرطان، همکاری‌های دوجانبه در زمینه‌های و سیعتری قابل تصور است. ترکمنستان با تمرکز بر توسعه بخش سلامت خود، نیازمند توسعه زیرساخت‌های پزشکی، تجهیز بیمارستان‌ها و آموزش کادر درمانی است. شرکت‌های دانش‌بنیان و صنایع پزشکی ایران می‌توانند با ارائه تجهیزات با کیفیت و قیمت رقابتی، خدمات پس از فروش و انتقال فناوری، سهمی مهم در تأمین این نیاز‌ها ایفا کنند. از سوی دیگر، ایران با داشتن مراکز درمانی مجهز در استان‌های شمال شرقی مانند خراسان رضوی و گلستان و حتی اصفهان می‌تواند مقصدی ایده آل  برای بیماران ترکمنی باشد که خواهان دریافت خدمات پزشکی با کیفیت و هزینه مقرون به صرفه  هستند. این امر نه تنها به توسعه اقتصادی این مناطق کمک می‌کند، بلکه پیوند‌های اجتماعی و فرهنگی میان دو ملت را نیز مستحکمتر می‌سازد.

علاوه بر این، همکاری در زمینه مبارزه با بیماری‌های همه‌گیر، واکسیناسیون، کنترل مرز‌ها و ایجاد استاندارد‌های دارویی مشترک از دیگر عرصه‌های با اهمیت است. اشتراک تجربیات ایران در ارائه خدمات به روز و در دسترس درمانی  و همچنین شبکه گسترده واکسیناسیون کشورمان، می‌تواند الگویی سودمند برای همسایه شمالی ما باشد.

در پایان باید تأکید کرد که دیپلماسی سلامت ایران و ترکمنستان نیازمند نگاهی راهبردی و بلندمدت است. تشکیل کارگروه‌های مشترک تخصصی، امضای تفاهم‌نامه‌های  عملیاتی و نه صرفاً تشریفاتی، و تسهیل روادید برای متخصصان و بیماران، از گام‌های ضروری برای تحقق این چشم انداز است. همانگونه که در محافل علمی اوراسیا شاهد بودم، احترام متقابل به دستاورد‌های علمی یکدیگر، کلید گشایش در‌های همکاری است. ایران با تکیه بر سرمایه انسانی کارآمد و دانش فنی روزآمد خود، می‌تواند نقش یک شریک مطمئن و توانمند را برای ترکمنستان ایفا کند و در مسیر توسعه متقابل، سلامت را به ابزاری قدرتمند برای صلح و دوستی در منطقه تبدیل نماید.

دکتر پوریا عادلی رادیوانکولوژیست