تغییر بیان گیرنده استروژن (ER) پس از شیمی‌درمانی نئوادجوان (NAC): آیا نیازی به چک مجدد آن داریم؟

به گزارش گروه سرطان، سرطان نیوز، درمان سرطان پستان به‌ویژه در مواردی که گیرنده استروژن (ER) منفی یا با بیان پایین است، همواره با چالش‌های درمانی همراه بوده است. اما یافته‌های جدید نشان می‌دهند که تغییر در بیان ER پس از شیمی‌درمانی نئوادجوان (NAC) ممکن است مسیر درمانی بیماران را تغییر دهد. این موضوع به‌ویژه در موارد سه‌گانه منفی (TNBC) و HER2+ که در ابتدا ER منفی در نظر گرفته شده‌اند، حائز اهمیت است.

داده‌های جدید از ASCO 2025 (چکیده 529)
بررسی‌ها نشان می‌دهد که در بیش از ۱۰٪ بیماران با وضعیت اولیه ER منفی یا کم‌بیان، افزایش معنادار بیان ER در بافت باقیمانده پس از NAC مشاهده شده است. نکته جالب‌تر این که در بیش از نیمی از این بیماران، آزمایش مجدد ER انجام شد و ۱۱٪ از آن‌ها افزایش بیان ER را نشان دادند، که می‌تواند تغییر پارادایم درمانی را به همراه داشته باشد.

چرا ارزیابی مجدد ER اهمیت دارد؟

1. باز کردن پنجره‌ای برای درمان هورمونی

• در مواردی که تومور اولیه ER منفی بوده، افزایش بیان ER پس از NAC می‌تواند فرصت استفاده از درمان‌های هورمونی ادجوانت (مانند تاموکسیفن یا مهارکننده‌های آروماتاز) را فراهم کند.

• این موضوع به‌ویژه در بیماران TNBC که گزینه‌های درمانی محدودی دارند، می‌تواند بهبود پیش‌آگهی را به دنبال داشته باشد.

2. شخصی‌سازی درمان ادجوانت

• ارزیابی مجدد ER پس از NAC به بهینه‌سازی استراتژی درمانی کمک می‌کند و از اتلاف فرصت‌های درمانی جلوگیری می‌نماید.

• در برخی موارد، ممکن است ترکیب درمان هورمونی با سایر روش‌ها (مانند درمان ضد گیرنده HER2 یا ایمونوتراپی) مدنظر قرار گیرد.

ملاحظات بالینی

چه زمانی باید ER را چک مجدد کرد؟

• در تمام بیماران با بیماری باقیمانده پس از NAC، به‌ویژه مواردی که در ابتدا ER منفی یا کم‌بیان بوده‌اند.

• در مواردی که پاسخ پاتولوژیک کامل (pCR) حاصل نشده و بافت تومور باقی‌مانده است.

آیا تغییر ER بر پروژسترون (PR) و HER2 نیز تأثیر می‌گذارد؟

• داده‌ها هنوز قطعی نیستند، اما برخی مطالعات نشان داده‌اند که تغییرات همزمان در وضعیت PR و HER2 نیز ممکن است رخ دهد. بنابراین، ارزیابی جامع گیرنده‌ها پس از NAC می‌تواند ارزشمند باشد.

پیام کلیدی
درمان سرطان پستان، یک مسیر پویا و تکاملی است.
تغییرات مولکولی تومور پس از شیمی‌درمانی می‌تواند مسیر درمانی را تغییر دهد.
آزمایش مجدد ER (و در صورت نیاز PR و HER2) پس از NAC باید به‌عنوان بخشی از ارزیابی استاندارد در بیماران با بیماری باقیمانده در نظر گرفته شود.
استفاده از درمان هورمونی در مواردی که ER مثبت می‌شود، می‌تواند افزایش بقای بدون بیماری (DFS) و حتی بقای کلی (OS) را به همراه داشته باشد.

نتیجه‌گیری
در عصر پزشکی شخصی‌سازی‌شده، تکیه‌ صرف بر ویژگی‌های اولیه تومور می‌تواند ما را از فرصت‌های درمانی محروم کند. یافته‌های جدید تأکید می‌کنند که بررسی مجدد وضعیت گیرنده‌ها پس از NAC، به‌ویژه در بیماران با ER منفی اولیه، نه‌تنها یک گزینه بلکه یک ضرورت بالینی است.

دکتر پوریا عادلی، متخصص رادیوانکولوژی