۹ ماده غذایی موثر در کاهش و افزایش خطر ابتلا به سرطان

سرطان یکی از علل اصلی مرگ و میر در سراسر جهان است. با رشد سریع پیری جمعیت، انتظار می‌رود بار جهانی سرطان تا سال ۲۰۴۰ به ۲۹.۵ میلیون مورد جدید سرطان و ۱۶.۴ میلیون مرگ ناشی از سرطان برسد. البته شواهد حاکی از آن است که برخی عادات غذایی می‌تواند باعث افزایش یا کاهش خطر سرطان شود.

مواد غذایی که باعث افزایش خطر بروز سرطان می‌شوند شامل موارد زیر است:

قند و کربوهیدرات تصفیه شده

محققان دریافته‌اند که رژیم غذایی که باعث افزایش سطح گلوکز خون می‌شود با افزایش خطر ابتلا به سرطان‌های مختلف از جمله سرطان معده، سینه و روده بزرگ مرتبط است. یک مطالعه روی بیش از ۴۷ هزار بزرگسال نشان داد کسانی که رژیم غذایی سرشار از کربوهیدرات‌های تصفیه شده داشتند، تقریباً دو برابر بیشتر از سایر افراد در معرض خطر مرگ ناشی از سرطان کولورکتال (سرطان روده بزرگ) بودند. تصور می‌شود که سطوح بالاتر گلوکز و انسولین خون از عوامل خطر سرطان هستند. در واقع انسولین تقسیم سلولی را تحریک و از رشد و گسترش سلول‌های سرطانی حمایت می‌کند.

گوشت‌های فرآوری شده

آژانس بین المللی تحقیقات سرطان، گوشت فرآوری شده را سرطان‌زا می‌داند. گوشت فرآوری شده به گوشتی اطلاق می‌شود که با نمک‌سود کردن، دودی کردن و اضافه کردن مواد نگهدارنده تهیه می‌شود؛ مانند سوسیس، کالباس و کوکتل. بر اساس یک متاآنالیز مشخص شد که مصرف گوشت قرمز فرآوری شده به طور قابل توجهی با شش درصد خطر بیشتر سرطان سینه، ۱۸ درصد خطر سرطان کولورکتال (سرطان روده بزرگ)، ۲۱ درصد خطر سرطان کولون، ۲۲ درصد خطر سرطان رکتوم (بخشی از روده بزرگ) و ۱۲ درصد خطر بیشتر سرطان ریه مرتبط است.

ترکیبات هتروسیکلیک در غذا‌های کبابی

آمین‌های هتروسیکلیک (HCAs) و هیدروکربن‌های آروماتیک چند حلقه‌ای (PAHs) مواد شیمیایی هستند که هنگام پختن گوشت از جمله گوشت گاو، ماهی و مرغ در دمای بالا مانند سرخ کردن و یا کباب کردن مستقیم گوشت روی شعله باز ایجاد می‌شوند. این ترکیبات جهش‌زا هستند؛ یعنی تغییراتی در DNA ایجاد می‌کنند که ممکن است خطر سرطان را افزایش دهند.

ترکیبات HCAs زمانی تشکیل می‌شوند که اسید‌های آمینه، قند‌ها و کراتین (مواد موجود در ماهیچه‌ها) در تماس با حرارت بالا قرار گیرد. در هنگام کبابی کردن، ترکیبات PAHs زمانی تشکیل می‌شوند که چربی و آب گوشت روی آتش می‌چکد و باعث ایجاد شعله و دود می‌شود که این دود حاوی PAH است که به سطح گوشت می‌چسبد. بر اساس مطالعات انجام شده ترکیبات HCAs و PAHs با افزایش ریسک ابتلا به بسیاری از سرطان‌ها بویژه سرطان کولون مرتبط است.

آجیل و مغز‌ها

مطالعات مختلف نشان دادند که مغز‌ها بویژه بادام زمینی، گردو، بادام درختی و پسته می‌تواند نقش موثری در پیشگیری از ابتلا به انواع سرطان‌ها به خصوص سرطان سینه، ریه و کولورکتال داشته باشد. مغز‌ها حاوی فیبر، اسید‌های چرب تک غیر اشباع، ویتامین‌ها و مواد معدنی بویژه ویتامین E و سلنیوم هستند که با خاصیت ضد التهابی و آنتی اکسیدانی خود می‌توانند مانع از تقسیم سلول‌های سرطانی شوند. نتایج یکی از مطالعات حاکی از آن بود که مصرف مغز‌ها با کاهش ریسک سرطان بویژه سرطان ریه و معده مرتبط است و مصرف روزانه ۱۰ گرم آجیل و مغز ریسک مرگ و میر ناشی از سرطان را ۱۰ درصد کاهش می‌دهد.

غلات کامل

بر خلاف غلات تصفیه شده که فقط حاوی آندوسپرم نشاسته‌ای هستند، غلات کامل حاوی سبوس، جوانه و آندوسپرم هستند. غلات کامل سرشار از فیتوکمیکال‌ها و مواد معدنی ضروری مانند منیزیم، سلنیوم و مس هستند. یک مطالعه متاآنالیز نشان داد که ریسک سرطان‌های دستگاه گوارش به خصوص سرطان معده، مری و کولورکتال در افرادی که غلات کامل بیشتری مصرف می‌کنند به طور قابل توجهی نسبت به سایر افراد کمتر است.