کشف مسیر جدید و مستقل از HPV در ایجاد سرطان دهانه رحم

به گزارش گروه سرطان، سرطان نیوز، برای دهه‌ها، نقش ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) به عنوان عامل اصلی و تقریباً انحصاری سرطان دهانه رحم پذیرفته شده بود. اما پژوهش جدید و بسیار جالبی از «لارس-کریستیان هورن» و همکارانش، که در شماره آینده مجله معتبر پاتولوژی زنان بین‌المللی منتشر خواهد شد، پرده از یک واقعیت مهم برمی‌دارد: همه سرطان‌های دهانه رحم HPV-dependent نیستند.

این مطالعه بر روی چهار بیمار با میانگین سنی ۷۵ سال که از عارضه پرولاپس (افتادگی شدید) رحم رنج می‌بردند، متمرکز بود. یافته کلیدی این بود که کارسینوم سلول سنگفرشی (SCC) بزرگ و پیشرفته در این بیماران، کاملاً مستقل از عفونت HPV بود. در عوض، مکانیسم تومورزایی این سرطان‌ها، متکی بر جهش در ژن سرکوبگر تومور p53 (TP53) است.

مشخصات کلینیکو-پاتولوژیک متمایز

• جمعیت بیمار: زنان سالمند (۶۹ تا ۸۳ سال) با پرولاپس رحم.

• ویژگی تومور: اندازه بسیار بزرگ (میانگین ۷٫۳ سانتیمتر) و تشخیص در مرحله پیشرفته موضعی.

• پیش‌آگهی: دو مورد از بیماران به فاصله کوتاهی (۴ و ۱۴ ماه) پس از تشخیص فوت کردند که نشان‌دهنده رفتار تهاجمی احتمالی این زیرگروه است.

کشف یک ضایعه پیش‌ساز جدید: "CIN متمایز شده"

شاید جذاب‌ترین بخش این تحقیق، معرفی یک ضایعه پیش‌ساز (Precursor Lesion) جدید برای این نوع سرطان باشد. محققان با بررسی بافت اطراف تومور، ضایعاتی را شناسایی کردند که:

• از نظر ایمونوهیستوشیمی: p16 منفی، الگوی غیرطبیعی p53 و مثبت برای سیتوکراتین ۱۷ بودند.

• از نظر مولکولی: فاقد DNA HPV اما حاوی جهش TP53.

• از نظر مورفولوژیک: این ضایعات از نظر ظاهری بسیار شبیه به ضایعات پیش‌ساز در سرطان ولو (VIN متمایز شده) هستند و اصطلاح "CIN متمایز شده" یا "CIN مستقل از HPV با p53 غیرطبیعی" برای آن‌ها پیشنهاد شده است.

جمع‌بندی و پیامدهای بالینی

این مطالعه به وضوح نشان می‌دهد که:
۱. مسیرهای چندگانه تومورزایی: سرطان دهانه رحم می‌تواند از طریق مسیرهای مختلفی ایجاد شود. مسیر وابسته به HPV (با بیان p16) شناخته‌شده‌تر است، اما مسیر مستقل از HPV (با جهش p53) نیز وجود دارد.
۲. اهمیت پاتولوژی دقیق: این یافته بر ضرورت انجام پانل ایمونوهیستوشیمی (p16 و p53) در موارد غیرمعمول، به‌ویژه در زنان مسن با تومورهای بزرگ و پرولاپس، تأکید می‌کند. گزارش پاتولوژی باید به این زیرگونه‌ها اشاره داشته باشد، چرا که ممکن است پیامدهای درمانی و پیش‌آگهی متفاوتی داشته باشند.
۳. جمعیت در معرض خطر: زنان مسن مبتلا به پرولاپس شدید رحم، ممکن است یک گروه پرخطر برای توسعه این نوع خاص از سرطان باشند و نیاز به پیگیری و معاینه دقیق‌تر دارند، حتی اگر از نظر عفونت HPV منفی باشند.

 این پژوهش به ما یادآوری می‌کند که در علم پزشکی همیشه باید آماده شنیدن داستان‌های غیرمعمول و کشف ناشناخته‌ها باشیم. این یافته گامی مهم در درک بهتر بیولوژی پیچیده سرطان دهانه رحم و حرکت به سمت طبقه‌بندی دقیق‌تر و درمان شخصی‌تر است.

دکتر پوریا عادلی، رییس انجمن سرطان‌های زنان ایران، شاخه اصفهان