از سرطان اندام تناسلی و رابدومیوسارکوم کودکان تا چالش‌های روز سرطان پروستات

سومین و آخرین روز هشتمین کنگره سالانه اوروانکولوژی  با برگزاری مجموعه‌ای از نشست‌های تخصصی در حوزه سرطان‌های اورولوژیک، اوروانکولوژی کودکان، سرطان پروستات و پزشکی قانونی در هتل اسپیناس پالاس برگزار شد. بخش قابل توجهی از برنامه پایانی به بررسی چالش‌های روز سرطان پروستات اختصاص داشت و در یکی از مهم‌ترین بخش‌های کنگره، دیدگاه شرکت‌کنندگان درباره مجموعه‌ای از سناریوهای بالینی با استفاده از رأی‌گیری زنده مورد بررسی قرار گرفت.

در آغاز برنامه، مباحث مرتبط با سرطان اندام تناسلی و مدیریت غدد لنفاوی اینگوینال مورد توجه قرار گرفت. در این بخش بر اهمیت مرحله‌بندی دقیق، ارزیابی وضعیت غدد لنفاوی و انتخاب درمان بر اساس یک رویکرد چندرشته‌ای تأکید شد. بر اساس راهنمای ۲۰۲۶ انجمن اورولوژی اروپا، وضعیت و میزان درگیری غدد لنفاوی مهم‌ترین عامل پیش‌آگهی در سرطان اندام تناسلی محسوب می‌شود و در بیماران دارای بیماری غدد لنفاوی، انتخاب درمان باید بر اساس مرحله بیماری و با توجه به امکان استفاده از درمان‌های جراحی، سیستمیک و پرتودرمانی انجام شود. در بیماری‌های پیشرفته‌تر، رویکردهای چندوجهی و درمان‌های ترکیبی اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.

در ادامه، یکی از محورهای مهم برنامه به اوروانکولوژی کودکان و به‌طور مشخص رابدومیوسارکوم مثانه ـ پروستات اختصاص یافت. در این بخش، بر اهمیت درمان سیستمیک اولیه، به‌ویژه شیمی‌درمانی، پیش از انجام جراحی‌های وسیع، تلاش برای حفظ مثانه و سایر بافت‌های طبیعی و پرهیز از جراحی‌های رادیکال غیرضروری تأکید شد. حفظ عملکرد ادراری، جنسی و باروری نیز به‌عنوان بخشی از اهداف بلندمدت درمان مورد توجه قرار گرفت. رویکرد کنونی در این بیماران بر درمان چندرشته‌ای و استفاده از پروتکل‌های سیستمیک در کنار درمان موضعی، از جمله پرتودرمانی در بیماران منتخب، استوار است و در موارد مناسب، تکنیک‌های پیشرفته پرتودرمانی و براکی‌تراپی می‌توانند با هدف افزایش کنترل موضعی و کاهش آسیب به بافت‌های سالم مورد توجه قرار گیرند. انتخاب روش و شدت درمان به محل و وسعت تومور، مرحله بیماری، پاسخ به درمان اولیه و امکان حفظ عملکرد اندام‌ها بستگی دارد.

در بخش دیگری از برنامه، نقش جراحی در سرطان پروستات متاستاتیک مورد بحث قرار گرفت. با توجه به پیشرفت چشمگیر درمان‌های سیستمیک در سال‌های اخیر، جایگاه درمان‌های موضعی در بیماران مبتلا به بیماری متاستاتیک همچنان از موضوعات مورد بحث و مطالعه است. در حال حاضر، پروستاتکتومی رادیکال در بیماری متاستاتیک یک استاندارد درمانی عمومی محسوب نمی‌شود و استفاده از آن باید در بیماران بسیار منتخب، در چارچوب مطالعات بالینی یا رویکردهای چندوجهی و با ارزیابی دقیق خطر و سود درمان انجام شود.

پنل تعاملی سرطان پروستات؛ چالش‌های بالینی در معرض رأی متخصصان

یکی از مهم‌ترین بخش‌های روز پایانی، پنل تعاملی سرطان پروستات با الهام از مباحث و ساختار کنگره اجماعی سرطان پیشرفته پروستات، APCCC 2026، بود. در این پنل، شرکت‌کنندگان درباره مجموعه‌ای از پرسش‌های چالش‌برانگیز در زمینه تشخیص زودهنگام، غربالگری، MRI و بیوپسی، تصویربرداری هسته ای، عود بیوشیمیایی، مرحله‌بندی و انتخاب درمان به‌صورت زنده رأی دادند.

در تفسیر این رأی‌گیری‌ها باید میان دیدگاه متخصصان حاضر در یک پنل و توصیه‌های رسمی گایدلاین‌ها تفاوت قائل شد. رأی‌گیری‌های اجماعی می‌توانند نشان‌دهنده دیدگاه غالب متخصصان در یک سناریوی مشخص باشند، اما الزاماً جایگزین شواهد حاصل از کارآزمایی‌های بالینی یا توصیه‌های رسمی گایدلاین‌ها نیستند. همچنین برخی از سناریوهای مطرح‌شده در این پنل با موضوعات و پرسش‌های مطرح‌شده در اجماع‌های قبلی APCCC، از جمله APCCC 2024، همپوشانی داشتند.

یکی از موضوعات مورد بحث، زمان مناسب برای توقف PSA در فرآیند تشخیص زودهنگام سرطان پروستات بود. بر اساس رویکرد روزآمد EAU، تصمیم درباره ادامه یا توقف تشخیص زودهنگام نباید صرفاً بر اساس سن تقویمی یا یک عدد ثابت انجام شود، بلکه امید به زندگی، وضعیت عملکردی، بیماری‌های همراه و احتمال سود بیمار از تشخیص و درمان باید در نظر گرفته شود. در مردانی که امید به زندگی محدود است، احتمال سود حاصل از تشخیص زودهنگام کاهش می‌یابد. این رویکرد با دیدگاه غالب مطرح‌شده در پنل نیز همخوانی داشت و بر ضرورت شخصی‌سازی تصمیم درباره ادامه PSA تأکید شد.

درخصوص معاینه دیجیتال رکتوم یا DRE نیز جایگاه این روش در عصر MRI مورد بحث قرار گرفت. شواهد و گایدلاین‌های روزآمد نشان می‌دهند که DRE همچنان در ارزیابی بالینی و مرحله‌بندی سرطان پروستات ارزشمند است، اما انجام آن را نمی‌توان به‌عنوان یک اقدام مستقل و تعیین‌کننده برای همه بیماران در نظر گرفت و جایگاه آن باید در کنار PSA، MRI و سایر عوامل خطر ارزیابی شود.

در حوزه تصویربرداری و تصمیم‌گیری برای بیوپسی، استفاده از MRI پیش از بیوپسی و تفسیر یافته‌های آن بر اساس سیستم PI-RADS در کنار PSA density مورد تأکید قرار گرفت. راهنمای EAU نیز MRI را جزء مهم مسیر تشخیصی بیماران مشکوک به سرطان پروستات می‌داند و در تصمیم‌گیری برای بیوپسی، یافته‌های MRI را در کنار تراکم PSA و سایر عوامل بالینی مورد توجه قرار می‌دهد. در ضایعات با احتمال بالاتر، به‌ویژه PI-RADS 4 و 5، بیوپسی هدفمند اهمیت ویژه‌ای دارد، در حالی که در PI-RADS 3، تراکم PSA و سایر عوامل خطر می‌توانند در تصمیم‌گیری نقش تعیین‌کننده داشته باشند.

موضوع دیگری که در پنل مورد توجه قرار گرفت، جایگاه MRI در بیمارانی بود که پیش از انجام MRI تحت تصویربرداری PSMA PET/CT و سپس بیوپسی قرار گرفته بودند. بر اساس جمع‌بندی دیدگاه‌های مطرح‌شده در پنل، انجام MRI صرفاً با هدف برنامه‌ریزی جراحی در همه بیماران ضرورت ندارد و باید مشخص شود که نتیجه MRI آیا واقعاً می‌تواند تصمیم درمانی یا تکنیک جراحی را تغییر دهد یا خیر. در عین حال، MRI همچنان یکی از ابزارهای مهم برای ارزیابی موضعی و برنامه‌ریزی درمان سرطان پروستات است و حذف آن از مسیر تشخیصی باید بر اساس شرایط بالینی بیمار و اطلاعات موجود در تصویربرداری‌های قبلی صورت گیرد.

در بحث عود بیوشیمیایی پس از پروستاتکتومی رادیکال نیز جایگاه PSMA PET/CT مورد توجه قرار گرفت. راهنمای EAU توصیه می‌کند در بیمارانی که PSA پس از جراحی عود کرده است، در صورتی که نتیجه PSMA PET/CT بتواند بر تصمیم درمانی اثر بگذارد، از این روش استفاده شود؛ در عین حال، سطح PSA، سرعت افزایش آن، مرحله و درجه پاتولوژیک و سایر عوامل خطر باید در تفسیر وضعیت بیمار مورد توجه قرار گیرند. راهنمای EAU همچنین تأکید می‌کند که پس از تصمیم به انجام پرتودرمانی سالویج، نباید درمان را صرفاً برای رسیدن PSA به یک آستانه عددی مشخص به تأخیر انداخت و اکثریت حاضرین در جلسه با شروع درما در psaبرابر با0.2توافق داشتند

یکی از سناریوهای مهم مطرح‌شده در پنل به بیماری اختصاص داشت که از نظر مرحله بالینی T2 بود، اما MRI شواهد واضحی از گسترش خارج کپسولی و درگیری در حد T3a را نشان می‌داد. در چنین شرایطی، یافته‌های MRI می‌تواند در تعیین مرحله بالینی و برنامه‌ریزی درمان نقش مهمی داشته باشد و در پنل نیز اکثریت شرکت‌کنندگان، رویکرد درمانی بر اساس مرحله بالاتر را تأیید کردند. این موضوع با نتایج برخی رأی‌گیری‌های اجماعی APCCC در دوره‌های پیشین نیز همخوانی دارد و نشان‌دهنده اهمیت MRI در ارزیابی دقیق وسعت موضعی بیماری است.

یکی دیگر از مباحث مهم پنل، انتخاب میان پرتودرمانی ادجوانت و راهبرد پایش دقیق همراه با درمان نجات‌دهنده زودهنگام پس از پروستاتکتومی بود. شواهد حاصل از مطالعات تصادفی و گایدلاین‌های جدید نشان داده‌اند که پرتودرمانی ادجوانت روتین برای همه بیمارانی که پس از جراحی PSA غیرقابل تشخیص دارند، ضرورت ندارد و در بسیاری از بیماران می‌توان با پایش دقیق PSA، در صورت بروز شواهد عود، درمان سالویج. زودرس را در زمان مناسب آغاز کرد. با این حال، تصمیم‌گیری در بیماران دارای ویژگی‌های پاتولوژیک پرخطر، از جمله pT3b یا Grade Group بالا، پیچیده‌تر است و باید بر اساس مجموعه‌ای از عوامل بالینی و پاتولوژیک و همچنین شرایط و ترجیحات بیمار انجام شود.

در همین زمینه، در سناریوی بیماری با pT3b pN0، Grade Group 4 تا 5، حاشیه جراحی منفی و PSA غیرقابل تشخیص پس از جراحی که عملکرد جنسی او نیز در حال بهبود است، رویکرد نظارت دقیق و آمادگی برای درمان نجات‌دهنده زودهنگام می‌تواند از انجام پرتودرمانی غیرضروری در بیمارانی که هرگز دچار عود نمی‌شوند جلوگیری کند. با این حال، این رویکرد نباید به‌عنوان یک توصیه مطلق برای تمام بیماران دارای این مشخصات تلقی شود؛ زیرا خطر عود و سود احتمالی درمان زودهنگام باید در هر بیمار به‌صورت جداگانه ارزیابی شود. گایدلاین EAU نیز بر درمان سالویج زودهنگام در بیماران واجد شرایط تأکید دارد و توصیه می‌کند پس از تصمیم به انجام آن، درمان به دلیل انتظار برای رسیدن PSA به یک حد ثابت به تأخیر نیفتد.

مجموع مباحث مطرح‌شده در پنل نشان داد که مدیریت امروز سرطان پروستات بیش از گذشته از تصمیم‌گیری بر اساس یک شاخص منفرد فاصله گرفته است. PSA و روند تغییرات آن، MRI، PI-RADS، PSA density، PSMA PET/CT، مرحله بالینی و پاتولوژیک، Grade Group، امید به زندگی، وضعیت عملکردی و ترجیحات بیمار، مجموعه‌ای از داده‌ها را تشکیل می‌دهند که باید در کنار یکدیگر برای انتخاب مسیر درمان مورد استفاده قرار گیرند.

در بخش دیگری از روز پایانی، نشست تخصصی پزشکی قانونی در اورولوژی برگزار شد و ابعاد حقوقی و حرفه‌ای مدیریت بیماران مبتلا به سرطان‌های اورولوژیک مورد بررسی قرار گرفت. اهمیت مستندسازی دقیق، اطلاع‌رسانی مناسب به بیمار، رعایت استانداردهای حرفه‌ای و توجه به مسئولیت‌های حقوقی در فرآیند تشخیص و درمان از جمله محورهای مورد توجه این بخش بود.

روز پایانی هشتمین کنگره اوروانکولوژی در مجموع تصویری از چالش‌های پیچیده تصمیم‌گیری در اوروانکولوژی معاصر ارائه کرد؛ چالش‌هایی که در آنها تمایز میان شواهد قطعی، اجماع متخصصان و تصمیم‌گیری فردمحور بیش از گذشته اهمیت یافته است. برگزاری پنل تعاملی سرطان پروستات و طرح پرسش‌های مبتنی بر موضوعات روز APCCC 2026 این امکان را فراهم کرد تا دیدگاه‌های متخصصان حاضر درباره سناریوهای چالش‌برانگیز بالینی به‌صورت مستقیم مورد ارزیابی قرار گیرد و در کنار آن، مقایسه این دیدگاه‌ها با گایدلاین‌های روز و اجماع‌های منتشرشده انجام شود.

در نهایت، مجموعه مباحث مطرح‌شده در روز پایانی بر ضرورت رویکرد چندرشته‌ای، شخصی‌سازی درمان، حفظ کیفیت زندگی، پرهیز از درمان‌های غیرضروری و استفاده هدفمند از فناوری‌های نوین تشخیصی و درمانی در مراقبت از بیماران مبتلا به سرطان‌های اورولوژیک تأکید داشت و هشتمین کنگره اوروانکولوژی با ارائه این مباحث و برگزاری نشست‌های تخصصی خود به کار پایان داد.