پژوهشگران دانشگاه گرانادا اسپانیا، مؤسسه تحقیقات زیست‌پزشکی گرانادا (ibs.GRANADA)، دانشگاه دولتی ناوارا و مرکز تحقیقات شبکه‌ای زیست‌پزشکی اسپانیا (CIBER) در مطالعه‌ای جدید نشان داده‌اند که محدود کردن مصرف غذا به یک پنجره ۸ ساعته در طول روز، می‌تواند کاهش وزن ایجادشده را تا ۱۲ ماه پس از پایان برنامه درمانی حفظ کند.

نتایج این مطالعه که در مجله معتبر Clinical Nutrition منتشر شده، نشان می‌دهد روش فستینگ متناوب ۱۶:۸، صرف‌نظر از اینکه وعده‌های غذایی در ساعات ابتدایی یا انتهایی روز مصرف شوند، روشی مؤثر برای کنترل وزن در افراد دارای اضافه‌وزن یا چاقی است.

فستینگ ۱۶:۸ چگونه عمل می‌کند؟

در الگوی ۱۶:۸ افراد:

• ۱۶ ساعت در شبانه‌روز ناشتا هستند.
• تمام وعده‌های غذایی خود را طی ۸ ساعت مصرف می‌کنند.

در این مطالعه سه الگوی مختلف بررسی شد:

• پنجره زودهنگام: حدود ساعت ۹ صبح تا ۵ عصر
• پنجره دیرهنگام: حدود ساعت ۱ بعدازظهر تا ۹ شب
• پنجره انتخابی: شرکت‌کنندگان زمان مناسب را خود انتخاب کردند.

طراحی مطالعه

این کارآزمایی تصادفی‌شده روی ۹۹ فرد بزرگسال مبتلا به اضافه‌وزن یا چاقی انجام شد که تقریباً نیمی از آنان زن بودند.

تمام شرکت‌کنندگان طی ۱۲ هفته آموزش رژیم غذایی مدیترانه‌ای دریافت کردند و سپس در چهار گروه قرار گرفتند:

• گروه کنترل (بیش از ۱۲ ساعت زمان غذا خوردن)
• فستینگ زودهنگام
• فستینگ دیرهنگام
• زمان‌بندی انتخابی توسط فرد

پژوهشگران تغییرات زیر را اندازه‌گیری کردند:

• وزن بدن
• توده چربی
• توده بدون چربی

این اندازه‌گیری‌ها در سه زمان انجام شد:

• قبل از شروع مطالعه
• پایان ۱۲ هفته
• یک سال پس از پایان مداخله

نتایج چه بود؟

پس از ۱۲ ماه پیگیری مشخص شد:

✅ هر دو گروه فستینگ زودهنگام و دیرهنگام کاهش وزن خود را بهتر از گروه کنترل حفظ کردند.

همچنین:

• گروه فستینگ زودهنگام کاهش بیشتری در توده چربی بدن حفظ کرد.
• تفاوت معنی‌داری بین فستینگ زودهنگام و دیرهنگام از نظر حفظ وزن مشاهده نشد.

به گفته پژوهشگران، این یافته نشان می‌دهد که انتخاب زمان مناسب غذا خوردن می‌تواند بر اساس سبک زندگی هر فرد انجام شود، بدون اینکه اثربخشی برنامه کاهش وزن از بین برود.

ارتباط با مطالعه Nature Medicine

این مطالعه ادامه پروژه‌ای بزرگ‌تر است که نتایج اصلی آن پیش‌تر در مجله Nature Medicine منتشر شده بود.

در آن پژوهش مشخص شد افرادی که رژیم غذا خوردن محدود به زمان را رعایت کرده بودند، به طور متوسط ۳ تا ۴ کیلوگرم بیشتر از افرادی که فقط توصیه‌های تغذیه‌ای دریافت کرده بودند وزن کم کردند.

آیا افراد توانستند این روش را ادامه دهند؟

یکی از یافته‌های جالب مطالعه این بود که:

حدود یک‌سوم شرکت‌کنندگان حتی پس از پایان رسمی مطالعه، به صورت داوطلبانه رژیم ۱۶:۸ را ادامه دادند.

به اعتقاد پژوهشگران، این موضوع نشان می‌دهد که این الگوی غذایی نسبتاً ساده بوده و قابلیت ادغام با زندگی روزمره را دارد.

چرا این یافته اهمیت دارد؟

چاقی یکی از مهم‌ترین عوامل خطر برای بیماری‌هایی مانند:

• دیابت نوع ۲
• بیماری‌های قلبی و عروقی
• کبد چرب
• برخی سرطان‌ها

است.

بنابراین، یافتن روش‌هایی که علاوه بر کاهش وزن، حفظ کاهش وزن در بلندمدت را نیز امکان‌پذیر کنند، اهمیت بالینی زیادی دارد.

محدودیت‌های مطالعه

با وجود نتایج امیدوارکننده، پژوهشگران به چند نکته اشاره می‌کنند:

• تعداد شرکت‌کنندگان نسبتاً محدود بود.
• مدت مداخله فقط ۱۲ هفته بود.
• برای ارزیابی اثرات طولانی‌تر، مطالعات بزرگ‌تر و چندمرکزی مورد نیاز است.

جمع‌بندی

نتایج این کارآزمایی تصادفی‌شده نشان می‌دهد رژیم غذا خوردن محدود به زمان (۱۶:۸) می‌تواند روشی ساده، انعطاف‌پذیر و مؤثر برای حفظ کاهش وزن در افراد مبتلا به اضافه‌وزن یا چاقی باشد.

نکته مهم آن است که هم پنجره زودهنگام و هم پنجره دیرهنگام نتایج مشابهی در حفظ وزن داشتند؛ موضوعی که امکان انتخاب برنامه‌ای متناسب با سبک زندگی افراد را فراهم می‌کند. با این حال، این روش باید در چارچوب یک برنامه تغذیه‌ای سالم و با نظر پزشک یا متخصص تغذیه، به‌ویژه در افراد مبتلا به بیماری‌های زمینه‌ای، اجرا شود.