کووید شدید ممکن است خطر ابتلا به سل را افزایش دهد

پژوهشگران در یک مطالعه ملی بر روی بیش از ۳.۶ میلیون فرد بالغ در شیلی دریافتند افرادی که به دلیل کووید-۱۹ شدید نیاز به بستری یا مراقبت در بخش مراقبت‌های ویژه (ICU) پیدا کرده‌اند، در مقایسه با بیماران مبتلا به کووید خفیف، در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به سل طی یک سال پس از عفونت قرار دارند.

سل همچنان یکی از مهم‌ترین بیماری‌های عفونی جهان محسوب می‌شود و در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۰.۷ میلیون نفر به آن مبتلا شدند و ۱.۲ میلیون نفر جان خود را بر اثر این بیماری از دست دادند.

هم‌زمان، همه‌گیری کووید-۱۹ موجب اختلال گسترده در برنامه‌های کنترل سل شد و به افزایش مرگ‌ومیر ناشی از این بیماری در سال‌های اخیر انجامید.

بیش از ۳.۶ میلیون نفر بررسی شدند

پژوهشگران اطلاعات ۳.۶ میلیون بزرگسال مبتلا به کووید-۱۹ را که بین مارس ۲۰۲۰ تا اکتبر ۲۰۲۲ در شیلی تشخیص داده شده بودند، بررسی کردند.

افراد بر اساس شدت بیماری در سه گروه قرار گرفتند:

• کووید بدون نیاز به بستری
• بستری در بیمارستان
• بستری در ICU

هدف اصلی مطالعه، بررسی بروز سل طی یک سال پس از ابتلا به کووید بود.

خطر سل تا ۹ برابر بیشتر بود

در طول پیگیری، ۷۳۳ مورد جدید سل ثبت شد.

اگرچه بروز کلی سل تنها ۰.۰۲ درصد بود، اما خطر نسبی آن در بیماران مبتلا به کووید شدید به‌طور قابل توجهی افزایش یافت.

در مقایسه با افراد غیر بستری:

• بیماران بستری در بیمارستان ۸.۹ برابر بیشتر در معرض سل قرار داشتند.
• بیماران بستری در ICU نیز ۸.۳ برابر افزایش خطر داشتند.

پژوهشگران همچنین دریافتند بیش از یک‌سوم موارد سل طی دو ماه نخست پس از ابتلا به کووید رخ داده است.

میانه زمان تشخیص سل نیز ۱۲۷ روز پس از ابتلا به کووید گزارش شد.

چه افرادی بیشتر در معرض خطر بودند؟

مطالعه نشان داد احتمال بروز سل در افراد زیر بیشتر بود:

• مردان
• سالمندان
• مهاجران
• مبتلایان به دیابت
• بیماران دارای بیماری‌های مزمن کلیوی، ریوی یا کبدی
• افراد تحت پوشش نظام سلامت عمومی

واکسیناسیون چه نقشی داشت؟

یکی از یافته‌های مهم مطالعه آن بود که ارتباط میان کووید شدید و سل در افراد واکسینه‌نشده بسیار قوی‌تر مشاهده شد.

در مقابل، این ارتباط در افراد واکسینه‌شده به میزان قابل توجهی کاهش یافته بود.

با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند این یافته به معنای آن نیست که واکسن کووید مستقیماً از سل پیشگیری می‌کند و برای اثبات چنین اثری به مطالعات بیشتری نیاز است.

چرا این اتفاق رخ می‌دهد؟

به گفته پژوهشگران، کووید شدید می‌تواند با ایجاد التهاب شدید و تغییرات پایدار در سیستم ایمنی، بدن را به‌طور موقت مستعد فعال شدن عفونت نهفته سل کند.

همچنین آسیب بافت ریه پس از کووید ممکن است زمینه مناسبی برای رشد باکتری مایکوباکتریوم توبرکلوزیس (Mycobacterium tuberculosis) فراهم کند.

غربالگری هدفمند می‌تواند مفید باشد

نویسندگان پیشنهاد می‌کنند افرادی که کووید شدید را پشت سر گذاشته‌اند، به‌ویژه کسانی که:

• دیابت دارند
• بیماری‌های مزمن زمینه‌ای دارند
• پیش از ابتلا واکسینه نشده‌اند

ممکن است از غربالگری هدفمند برای سل نهفته یا سل فعال سود ببرند.

جمع‌بندی

این مطالعه نشان می‌دهد کووید-۱۹ شدید با افزایش خطر نسبی ابتلا به سل طی یک سال پس از بیماری همراه است، هرچند میزان مطلق بروز سل همچنان پایین باقی می‌ماند. از آنجا که این پژوهش از نوع مشاهده‌ای است، نمی‌توان رابطه علت و معلولی را اثبات کرد. با این حال، یافته‌ها اهمیت پایش بیماران پرخطر پس از ترخیص از بیمارستان و انجام مطالعات بیشتر برای درک ارتباط میان کووید و سل را برجسته می‌کند.

سوالات متداول (FAQ)

آیا کووید-۱۹ باعث ابتلا به سل می‌شود؟
این مطالعه تنها ارتباط آماری میان کووید شدید و افزایش خطر سل را نشان داده و رابطه علت و معلولی را اثبات نمی‌کند.

چه افرادی بیشتر در معرض خطر هستند؟
بیماران بستری‌شده، افراد مبتلا به دیابت، بیماران دارای بیماری‌های مزمن و افراد واکسینه‌نشده.

آیا واکسن کرونا از سل پیشگیری می‌کند؟
این مطالعه نشان داد ارتباط کووید شدید و سل در افراد واکسینه‌شده ضعیف‌تر است، اما این موضوع به معنای اثر مستقیم واکسن در پیشگیری از سل نیست.

چه زمانی خطر سل بیشتر است؟
بیش از یک‌سوم موارد طی دو ماه نخست پس از ابتلا به کووید شدید رخ داده است.

آیا غربالگری سل بعد از کووید لازم است؟
پژوهشگران پیشنهاد می‌کنند در بیماران پرخطر، به‌ویژه پس از کووید شدید، غربالگری هدفمند می‌تواند مورد بررسی قرار گیرد.

منبع: مطالعه منتشرشده در Nature Communications با عنوان Risk of incident tuberculosis after severe COVID-19: a nationwide cohort study.

توجه: این خبر صرفاً با هدف اطلاع‌رسانی علمی منتشر شده و جایگزین تشخیص یا توصیه پزشکی تخصصی نیست. نتایج این مطالعه مشاهده‌ای هستند و برای اثبات رابطه علت و معلولی به پژوهش‌های بیشتری نیاز است.