آیا روزه‌داری می‌تواند به اثربخشی شیمی‌درمانی در سرطان تخمدان کمک کند؟

سرطان تخمدان، به‌ویژه نوع سروزی با درجه بالا (HGSOC)، یکی از چالش‌برانگیزترین بدخیمی‌های زنان است. این بیماری اغلب در مراحل پیشرفته تشخیص داده می‌شود و علی‌رغم جراحی و شیمی‌درمانی استاندارد، احتمال عود آن طی دو سال اول بالا باقی می‌ماند. در سال‌های اخیر، دانشمندان به بررسی نقش مداخلات ساده و کم‌هزینه‌ای مانند روزه‌داری در بهبود نتایج درمانی علاقه‌مند شده‌اند. مطالعه‌ای که در نشست سالانه انجمن انکولوژی بالینی آمریکا (ASCO) در سال ۲۰۲۶ ارائه گردید، شواهد تازه و امیدوارکننده‌ای در این زمینه فراهم کرده است.

این مطالعه مقدماتی که توسط محققان ایتالیایی در شهر رم انجام شد، ۳۶ بیمار مبتلا به HGSOC در مراحل سوم یا چهارم را پیش از جراحی اصلی مورد بررسی قرار داد. بیماران به طور تصادفی به دو گروه تقسیم شدند: گروه اول یک رژیم روزه‌داری کوتاه‌مدت شامل ۳۶ ساعت روزه قبل و ۲۴ ساعت روزه بعد از هر جلسه شیمی‌درمانی (با مجاز بودن آب، دمنوش و حداکثر ۳۵۰ کالری از آب سبزیجات) را دنبال کردند و گروه دوم رژیم غذایی معمول خود را حفظ نمودند. نکته مهم آنکه هر دو گروه سه دوره شیمی‌درمانی استاندارد با داروهای کربوپلاتین و پاکلی‌تاکسل دریافت کردند.

نتایج به‌دست‌آمده قابل تأمل بود. سطح انسولین خون در گروه روزه‌دار به طور میانگین ۱.۱۲ واحد بین‌المللی بر میلی‌لیتر کاهش یافت، حال آنکه در گروه کنترل ۹.۷۶ واحد افزایش نشان داد. این مسئله از آن جهت اهمیت دارد که انسولین به عنوان یک هورمون رشد، ممکن است تکثیر سلول‌های سرطانی را تحریک و اثر شیمی‌درمانی را تضعیف کند. هم‌راستا با این تغییر بیوشیمیایی، پاسخ تومور به درمان نیز بهبود چشمگیری یافت؛ به طوری که ۶۰ درصد بیماران گروه روزه‌دار به پاسخ کامل یا نزدیک به کامل دست یافتند، در مقایسه با تنها ۲۰ درصد در گروه کنترل. همچنین، پیگیری اولیه نشان داد میانه زمان بقای بدون پیشرفت بیماری در گروه روزه‌دار ۳۸ ماه و در گروه کنترل ۲۴ ماه بوده است. این رژیم به خوبی تحمل شد و عوارض جانبی جدی خاصی به جز موارد معمول شیمی‌درمانی گزارش نگردید.

با وجود جذابیت این یافته‌ها، باید به خاطر داشت که این پژوهش یک مطالعه مقدماتی با حجم نمونه محدود و از نوع تک‌مرکزی است. بنابراین، هرچند نتایج آن از یک مداخله ایمن، در دسترس و بالقوه اثربخش حکایت دارد، هنوز نمی‌توان آن را به عنوان یک توصیه درمانی استاندارد تلقی کرد. محققان بر ضرورت انجام کارآزمایی‌های بالینی بزرگ‌تر و چندمرکزی برای تأیید این مشاهدات و بررسی تأثیر بلندمدت روزه‌داری بر بقای کلی بیماران تأکید دارند. بی‌تردید، مسیر تلفیق مداخلات مبتنی بر سبک زندگی با درمان‌های انکولوژیک، افق‌های تازه‌ای را در مدیریت پیش روی ما قرار داده است.

منبع:

Marchetti C, et al. Fasting during neoadjuvant chemotherapy for high-grade serous ovarian cancer: A randomized pilot study. Presented at: 2026 ASCO Annual Meeting; May 29-June 2, 2026; Chicago, IL. Abstract 5501.