ایمنی ترکیب رادیوتراپی استریوتاکتیک و بوااسیزوماب در سرطان تخمدان پیشرفته

یکی از چالش‌های بالینی مهم در مدیریت سرطان تخمدان پیشرفته، تصمیم‌گیری درباره نحوه و زمان تلفیق درمان‌های سیستمیک پیشرفته (مانند داروهای هدفمند) با درمان‌های موضعی دقیق مانند رادیوتراپی استریوتاکتیک است. نگرانی عمده در این مسیر، افزایش خطر عوارض به ویژه در دستگاه گوارش و تشکیل فیستول است. اما یافته‌های یک مطالعه چندمرکزی آینده‌نگر که اخیراً در فوریه ۲۰۲۵ در ژورنال بین‌المللی سرطان‌های زنان منتشر شد، خبر امیدوارکننده‌ای برای جامعه پزشکی به همراه آورده است.

در این مطالعه که توسط تیمی از متخصصان ایتالیایی به سرپرستی  دکتر دوناتو پزولا و همکاران انجام شد، ایمنی ترکیب رادیوتراپی استریوتاکتیک در بیمارانی که در ۱۲ ماه گذشته داروی  بوااسیزوماب دریافت کرده بودند، به دقت بررسی شد. نتایج حاصل از بررسی ۴۱ بیمار با ۶۸ ضایعه متاستاتیک نشان داد که این رویکرد ترکیبی بسیار ایمن و قابل تحمل است. جالب توجه آنکه، با وجود تمرکز درمان بر مناطق حساس شکم و لگن و استفاده از رژیم‌های دوزی نسبتاً بالا، هیچ موردی از سمیت شدید درجه ۳ یا بالاتر مشاهده نشد. عوارض گزارش شده تنها به درجه خفیف تا متوسط محدود بودند و کیفیت زندگی بیماران نیز پس از درمان حفظ شد.

این یافته به ویژه از این جهت ارزشمند است که نگرانی تاریخی موجود درباره همزمانی درمان‌ با این دارو و پرتودرمانی را  که عمدتاً مبتنی بر تجربیات با تکنیک‌های رادیوتراپی قدیمی‌تر و حجم‌های درمانی بزرگ‌تر بود به چالش می‌کشد. مطالعه حاضر به وضوح نشان می‌دهد که با به کارگیری تکنیک‌های دقیق مدرن مانند رادیوتراپی استریوتاکتیک که حجم بافت سالم تابش‌دیده را به حداقل می‌رساند، می‌توان پنجره درمانی ایمنی برای بیمارانی که تحت درمان با بوااسیزوماب بوده‌اند باز کرد و از مزایای کنترل موضعی عالی این روش (با نرخ کنترل موضعی دو ساله ۷۳.۳٪) بهره برد.

به عنوان یک رادیوانکولوژیست، معتقدم این مطالعه گامی مهم در پر کردن شکاف دانشی موجود در راهنمای‌های بالینی برداشته و به ما اطمینان بیشتری برای ارائه گزینه درمانی موثر و ایمن به زنان مبتلا به سرطان تخمدان اولیگومتاستاتیک می‌دهد. البته برای تعیین دقیق‌ترین فاصله زمانی بین قطع بوااسیزوماب و شروع رادیوتراپی و همچنین بهینه‌سازی دوز، نیاز به مطالعات آینده‌نگر بزرگ‌تر وجود دارد. اما پیام اصلی مقاله روشن است: در عصر پزشکی دقیق و با تکنولوژی‌های پرتوی پیشرفته، می‌توان با برنامه‌ریزی دقیق، محدودیت‌های گذشته را پشت سر گذاشت و افق درمانی تازه‌ای برای بیماران گشود.

نوشته: دکتر پوریا عادلی، رادیوانکولوژیست