روز جهانی سرطان‌های زنان؛ پیشگیری، آگاهی و امید

در بیستم سپتامبر مصادف با ۲۹ شهریور ماه، جهان روز جهانی آگاهی از سرطان‌های زنان را گرامی می‌دارد؛ مناسبت مهمی که فرصتی ارزشمند برای ارتقای دانش همگانی، ترویج فرهنگ پیشگیری و تشخیص زودهنگام، و تقویت حمایت از زنان درگیر با این بیماری فراهم می‌آورد. سرطان‌های زنان که اندام‌های تولیدمثل را دربر می‌گیرند  شامل تخمدان، رحم، دهانه رحم، واژن و ولوو  اگرچه چالش‌برانگیز هستند، ولی در بسیاری از موارد با آگاهی به‌موقع و اقدامات پیشگیرانه می‌توان بر آنها غلبه کرد.

 نکته حائز اهمیت این است که این گروه از سرطان‌ها به طور فزاینده‌ای قابل پیشگیری و تشخیص در مراحل اولیه هستند، به شرطی که جامعه و نظام سلامت سرمایه‌گذاری لازم را بر آموزش و غربالگری انجام دهند.

متأسفانه، بسیاری از زنان به دلیل کمبود اطلاعات، ترس یا محدودیت در دسترسی به خدمات سلامت، از علائم هشداردهنده غفلت می‌کنند. خونریزی‌های غیرطبیعی پس از یائسگی، ترشحات غیرعادی، درد لگنی مداوم، احساس نفخ و سیری زودرس، تغییر در عادات دفع و وجود توده یا زخم در ناحیه تناسلی، همگی نشانه‌هایی هستند که باید بلافاصله پیگیری شوند.

این نشانه ها به خصوص آنهایی که به ظاهر ساده یا مشابه مشکلات روزمره هستند، ممکن است نشانه‌های اولیه یک بیماری جدی باشند. سرطان تخمدان، به عنوان مثال، که به "قاتل خاموش" معروف است،اغلب تا مراحل پیشرفته بدون علامت خاصی باقی می‌ماند و همین موضوع، توجه به تغییرات بدن را حیاتی می‌سازد.

خوشبختانه، علم انکولوژی در سال‌های اخیر پیشرفت‌های چشمگیری در زمینه تشخیص و درمان سرطان‌های زنان داشته است. امروزه، رویکردهای شخصی‌سازی شده بر اساس ویژگی‌های مولکولی تومور، تحول بزرگی در مدیریت این بیماری ایجاد کرده‌اند. واکسیناسیون علیه HPV، که عامل اصلی سرطان دهانه رحم است، یکی از دستاوردهای بزرگ علمی در زمینه پیشگیری اولیه به شمار می‌رود.

 از سوی دیگر، غربالگری‌های منظم مانند تست پاپ اسمیر و تست HPV، امکان شناسایی ضایعات پیش سرطانی را فراهم می‌کنند و از تبدیل شدن آنها به سرطان جلوگیری می‌کنند. در حوزه درمان نیز، تکنیک‌های مدرن پرتودرمانی با دقت بالا، درمان‌های هدفمند مانند مهارکننده‌های PARP برای سرطان‌های مرتبط با جهش BRCA، و ایمونوتراپی، امیدواری زیادی برای بیماران ایجاد کرده‌اند. این پیشرفتها نه تنها میزان بقا را افزایش داده، بلکه کیفیت زندگی دوره درمان و پس از درمان را نیز به طور قابل توجهی بهبود بخشیده‌اند.

این روز جهانی به ما یادآوری می‌کند که سلامت زنان تنها یک مسئله فردی نیست، بلکه یک مسئولیت  جمعی است. سرمایه‌گذاری در آموزش، افزایش دسترسی به خدمات غربالگری در مناطق محروم، ترویج سبک زندگی سالم، و حمایت عاطفی و روانی از بیماران، ارکان اصلی مبارزه با این بیماری‌ها هستند.

هر زنی، در هر سن و با هر پیشینه‌ای، باید این حق را داشته باشد که از بدن خود آگاه باشد، به نشانه‌ها توجه کند و بدون ترس یا مانع، به خدمات بهداشتی مورد نیاز دسترسی داشته باشد. گرامیداشت این روز، تنها با شعار و یادآوری سپری نمی‌شود، بلکه بافعالیت  همراه است: فعالیت در جهت آگاهی‌بخشی،فعالیت  در جهت فراهم آوردن امکانات تشخیصی، وتلاش  در جهت حمایت از پژوهش‌های نوین. به خاطر داشته باشیم که پیشگیری و تشخیص زودهنگام، قدرتمندترین سلاح‌های ما در نبرد با سرطان‌های زنان هستند، و این نبردی است که می‌توانیم با همبستگی و آگاهی، در آن پیروز شویم .

دکتر پوریا عادلی

 متخصص رادیوانکولوژی و عضو هیات مدیره انجمن علمی کشوری سرطان های زنان ایران