نقش اتزولیزوماب در تحول درمان سرطان‌های زنان

به گزارش گروه سرطان، سرطان نیوز، در سال‌های اخیر شاهد تحولات شگرفی در عرصه درمان سرطان‌های زنان بوده‌ایم. بدون شک، ظهور ایمونوتراپی یکی از انقلابی‌ترین این تحولات است که پارادایم درمانی را دگرگون ساخته است. در این میان، اتزولیزوماب (Tecentriq) به‌عنوان یک مهارکننده قوی checkpoint ایمنی، جایگاه خود را در پروتکل‌های درمانی برخی از مهم‌ترین و چالش‌برانگیزترین سرطان‌های زنان تثبیت کرده است.

مکانیسم اثر اتزولیزوماب

اتزولیزوماب با مهار پروتئین PD-L1، در واقع ترمز سیستم ایمنی بیمار را علیه سلول‌های سرطانی برمی‌دارد و به لنفوسیت‌های T توانایی می‌دهد تا تومور را شناسایی و نابود کنند. بر مبنای شواهد قوی حاصل از کارآزمایی‌های بالینی فاز III معتبر، کاربرد این دارو در حال حاضر در دو حوزه از ژینکوانکولوژی کاملاً برجسته است.

کاربرد در سرطان دهانه رحم

در مورد سرطان پیشرفته دهانه رحم، داده‌های مطالعه landmark موسوم به IMpower551 نقطه عطفی در تاریخچه درمان این بیماری بود. این مطالعه به وضوح نشان داد که افزودن اتزولیزوماب به رژیم استاندارد مراقبت (شیمی‌درمانی بر پایه پلاتین به همراه بوااسیزوماب) منجر به بهبودی قابل توجه و معنادار در بقای کلی (Overall Survival) بیماران می‌شود.

این بهبودی آنقدر چشمگیر بود که منجر به دریافت تأییدیه سریع FDA و EMA شد و امروزه این رژیم ترکیبی به‌عنوان یک استاندارد جدید در خط اول درمان بیماران مبتلا به سرطان دهانه رحم متاستاتیک، Persistent یا عودکننده شناخته می‌شود.

کاربرد در سرطان تخمدان

در حوزه سرطان تخمدان پیشرفته، داستان کمی پیچیده‌تر و بر مبنای پزشکی شخصی‌شده استوار است.
مطالعه IMagyn050 که نتایج آن با دقت زیادی توسط جامعه انکولوژی جهان رصد شد، نشان داد که اگرچه افزودن اتزولیزوماب به درمان استاندارد (شیمی‌درمانی + بوااسیزوماب) برای کل جمعیت بیماران مزیت قاطعانه‌ای نداشت، اما در زیرگروهی خاص از بیماران که:

• تومورهای آن‌ها دارای بیان بالای PD-L1 هستند

• یا دارای نقص در ترمیم عدم تطابق (dMMR) یا ناپایداری ریزساتل‌ها (MSI-H) هستند

پاسخ درمانی بسیار بهتری مشاهده شده است.
بنابراین، بر خلاف سرطان دهانه رحم، استفاده از این دارو در سرطان تخمدان منوط به انجام تست‌های بیومارکر دقیق بر روی نمونه بافتی تومور است تا تنها بیمارانی که شانس پاسخ به درمان دارند، از این داروی پرهزینه و با عوارض خاص خود بهره ببرند.

ملاحظات بالینی

به عنوان سخن پایانی، باید تأکید کرد که هرچند اتزولیزوماب پنجره جدیدی از امید را به روی بسیاری از بیماران ما گشوده است، اما مدیریت عوارض ایمنی ناشی از آن مانند درماتیت، کولیت و پنومونیت نیازمند تجربه بالینی تیم درمان است.

انتخاب صحیح بیمار بر اساس ویژگی‌های بیولوژیک تومور، کلید موفقیت در استفاده از این داروهای هوشمند است. آینده درمان سرطان‌های زنان در تلفیق هرچه دقیق‌تر این درمان‌های هدفمند با مدالیتی‌های سنتی مانند جراحی، رادیوتراپی و شیمی‌درمانی نهفته است.

دکتر پوریا عادلی
رادیوانکولوژیست و رئیس انجمن سرطان‌های زنان اصفهان