تشخیص و درمان سرطان در بیماران مبتلا به بیماری التهابی روده (IBD): چالش‌ها و راهکارهای نوین

به گزارش گروه سرطان، سرطان نیوز، بیماری التهابی روده (IBD) شامل دو نوع اصلی، کولیت اولسراتیو (UC) و بیماری کرون (CD)، است که با التهاب مزمن دستگاه گوارش مشخص می‌شود. اگرچه پیشرفت‌های درمانی به بهبود کیفیت زندگی این بیماران کمک کرده است، اما طول عمر بیشتر و استفاده مداوم از داروهای سرکوب‌کننده ایمنی، این بیماران را در معرض خطر بالاتر ابتلا به سرطان قرار داده است.

IBD و خطر سرطان: آنچه باید بدانیم

التهاب مزمن: جرقه‌ای برای سرطان‌زایی

التهاب مزمن روده به عنوان یک عامل محرک، به آسیب DNA و اختلال در مکانیسم‌های ترمیمی منجر می‌شود. این فرایند با فعال‌سازی مسیرهای سیگنالینگ مانند NF-κB و STAT3 همراه است که می‌تواند رشد سلول‌های سرطانی را تسهیل کند.

نقش میکروبیوتای روده: دشمن درونی یا مدافع؟

عدم تعادل در میکروبیوتای روده (دیسبیوزیس) نیز نقش مهمی در سرطان‌زایی دارد. تغییرات در ترکیب میکروبیوتا می‌تواند منجر به تولید متابولیت‌های سرطان‌زا مانند سولفید هیدروژن شود که به مخاط روده آسیب می‌رساند.

تأثیر داروهای سرکوب‌کننده ایمنی

داروهای سرکوب‌کننده ایمنی، به ویژه تیوپورین‌ها (مانند آزاتیوپرین) و داروهای ضد-TNF (مانند اینفلیکسیماب)، اگرچه به کنترل التهاب کمک می‌کنند، اما خطر ابتلا به لنفوم و سرطان‌های پوستی را افزایش می‌دهند.

چالش‌های تشخیصی سرطان در بیماران IBD

 غربالگری سرطان کولورکتال (CRC): راهی به سوی تشخیص زودهنگام
    •    آغاز غربالگری کولونوسکوپی از ۸-۱۰ سال پس از تشخیص کولیت اولسراتیو گسترده.
    •    استفاده از کرومواندوسکوپی (Chromoendoscopy) برای شناسایی دقیق‌تر ضایعات.
    •    بررسی بیومارکرهای جدید مانند methylated SEPT9 برای مانیتورینگ غیرتهاجمی.

 شناسایی سرطان‌های خارج روده‌ای
    •    لنفوم: به ویژه در بیماران تحت درمان با تیوپورین‌ها یا داروهای ضد-TNF.
    •    سرطان‌های پوستی: اهمیت پایش منظم پوست در بیماران دریافت‌کننده داروهای سرکوب‌کننده ایمنی.

راهبردهای درمانی مبتنی بر شواهد

 ۱. درمان سرطان کولورکتال (CRC) در IBD
    •    جراحی زودهنگام: در موارد دیسپلازی با گرید بالا یا کارسینوم غیرتهاجمی.
    •    شیمی‌درمانی با احتیاط: به دلیل خطر تشدید علائم IBD.
    •    ایمونوتراپی: استفاده از مهارکننده‌های چک‌پوینت مانند پمبرولیزوماب در تومورهای MSI-High.

 ۲. مدیریت داروهای IBD در طی درمان سرطان
    •    قطع تیوپورین‌ها در صورت تشخیص لنفوم.
    •    ادامه درمان‌های بیولوژیک: تنها در موارد ضروری و با نظارت تیم چندتخصصی.

پیشگیری و پایش: کلید مدیریت خطر سرطان

غربالگری منظم

غربالگری مبتنی بر دستورالعمل‌های به‌روز، شامل کولونوسکوپی و بررسی دوره‌ای بیومارکرها، یکی از مؤثرترین راه‌ها برای شناسایی زودهنگام سرطان است.

 پایش داروها

ارزیابی مستمر خطرات و مزایای داروهای سرکوب‌کننده ایمنی به کاهش عوارض جانبی کمک می‌کند.

 آموزش بیمار

آگاه‌سازی بیماران در مورد علائم هشداردهنده سرطان و اهمیت انجام غربالگری‌های منظم، نقش مهمی در کاهش مرگ‌ومیر ناشی از سرطان دارد.

جمع‌بندی

بیماران مبتلا به IBD به دلیل التهاب مزمن و استفاده مداوم از داروهای سرکوب‌کننده ایمنی، در معرض خطر بالاتر ابتلا به سرطان قرار دارند. مدیریت بهینه این بیماران نیازمند تشخیص به‌موقع، غربالگری منظم و درمان‌های شخصی‌سازی شده است.

کلید موفقیت در مدیریت سرطان در بیماران IBD، همکاری نزدیک میان انکولوژیست‌ها و متخصصان گوارش است.

نویسنده: دکتر پوریا عادلی، رادیوانکولوژیست