کاهش لنف‌ادم سر و گردن در بیماران مبتلا به نازوفارنکس کارسینومای غیرپیشرفته تحت IMRT با استفاده از رینگ‌های محدودکننده دوز در نواحی گردن

در مطالعه ای با هدف تعیین دوز بهینه برای رینگ‌های محدودکننده در نواحی قدامی و خلفی گردن، به منظور کاهش بروز لنف‌ادم سر و گردن در بیماران مبتلا به نازوفارنکس کارسینومای (NPC) تحت پرتودرمانی با تکنیک IMRT انجام شد. لنف‌ادم سر و گردن از عوارض شایع پس از پرتودرمانی است که می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر ظاهر، روان، گفتار، بلع و کیفیت کلی زندگی بیماران داشته باشد.

در فاز دوزیمتری مطالعه، ۱۵ بیمار با NPCغیر پیشرفته  (استیج I و II) انتخاب شدند. برای هر بیمار، پنج طرح پرتودرمانی IMRT طراحی شد: طرح A (شاهد، بدون رینگ محدودکننده) و طرح‌های B تا E که به ترتیب دارای رینگ‌های محدودکننده با دوز حداکثر ۲۰، ۱۸، ۱۶ و ۱۴ گری بودند. نتایج نشان داد که استفاده از این رینگ‌ها، پوشش دوزی حجم‌های هدف (PTV) را به‌طور معناداری تحت تأثیر قرار نمی‌دهد. اگرچه شاخص یکنواختی (HI) اندکی بدتر و تعداد واحدهای مانیتور (MU) افزایش یافت، اما این تغییرات از نظر بالینی قابل قبول بودند.

از نظر دوز دریافتی اندام‌های حساس: دوز دریافتی حلزون گوش، فک و ساقه مغز تغییر معناداری نکرد. در عین حال، دوز متوسط دریافتی حفره دهان، حنجره و تیروئید به‌طور قابل توجهی کاهش یافت. دوز متوسط دریافتی غدد بزاقی بناگوشی و دوز حداکثر نخاع اندکی افزایش یافت، اما همچنان در محدوده تحمل این اندام‌ها باقی ماند. پس از ارزیابی کلیه جوانب، دوز ۱۶ گری به عنوان نقطه بهینه برای رینگ‌های محدودکننده تعیین شد، چرا که بهترین تعادل را بین پوشش هدف و حفاظت از اندام‌های حساس ایجاد می‌کرد.

در فاز اعتبارسنجی بالینی، ۵۰ بیمار به دو گروه ۲۵ نفره تقسیم شدند: یک گروه با طرح معمولی IMRT (بدون رینگ) و گروه دیگر با طرح IMRT همراه با رینگ‌های محدودکننده ۱۶ گری در نواحی قدامی و خلفی گردن. پس از میانگین ۱۸ ماه پیگیری، نتایج نشان داد که incidence لنف‌ادم سر و گردن در گروهی که از رینگ استفاده کرده بودند، ۳۲٪ (۸ بیمار) بود، در حالی که این میزان در گروه شاهد ۸۰٪ (۲۰ بیمار) گزارش شد. این تفاوت از نظر آماری بسیار معنادار بود. شدت لنف‌ادم نیز در گروه مداخله کمتر بود.

نتیجه‌گیری نهایی:
این مطالعه نشان می‌دهد که تعبیه رینگ‌های محدودکننده دوز با حد مجاز ۱۶ گری در نواحی قدامی و خلفی گردن در طی طراحی طرح IMRT برای بیماران مبتلا به NPC زودرس، یک روش عملی و مؤثر برای کاهش قابل توجه بروز لنف‌ادم سر و گردن است، بدون آن‌که compromis چشمگیری در پوشش تومور یا دوز اندام‌های حساس حیاتی ایجاد کند. این رویکرد می‌تواند به‌عنوان یک استاندارد جدید در طراحی طرح‌های پرتودرمانی این دسته از بیماران در نظر گرفته شود.

دکتر پوریا عادلی رادیوانکولوژیست