خطرات مصرف دخانیات از منظر یک انکولوژیست

افزایش قیمت دخانیات، اگرچه ممکن است به‌ظاهر هزینه‌بر باشد، اما فرصتی است برای ترک این سم مهلک. به عنوان پزشکی که روزانه با عوارض کشنده دخانیات روبرو هستم، هشدار می‌دهم: دخانیات تنها یک کالای گران نیست، بلکه عاملی برای مرگ تدریجی و تحمیل بار بیماری‌های غیرواگیر به جامعه است.

۱. سرطان‌زایی اثبات‌شده دخانیات

بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت (WHO)، مصرف دخانیات عامل ۲۵٪ از مرگ‌های ناشی از سرطان در جهان است. مواد شیمیایی موجود در دود سیگار (مانند بنزن، فرمالدهید و نیتروزامین‌ها) مستقیماً DNA سلول‌ها را تخریب می‌کنند و منجر به بروز سرطان‌های ریه، حنجره، مثانه، پانکراس و دهان می‌شوند. حتی قلیان که به اشتباه کم‌خطر تصور می‌شود، حاوی مقادیر بالاتری از مونوکسیدکربن و فلزات سنگین است.

۲. آسیب‌های غیرسرطانی: از ناباروری تا سکته

• قلبی-عروقی: نیکوتین با تنگ کردن عروق، خطر سکته قلبی و مغزی را حتی در جوانان افزایش می‌دهد.

• تنفسی: بیماری‌های انسدادی ریه (COPD) و آمفیزم، نتیجه مستقیم مصرف طولانی‌مدت دخانیات است.

• باروری: کاهش تعداد اسپرم در مردان و افزایش سقط جنین در زنان از عوارض ثابت‌شده مصرف سیگار است.

۳. بار اقتصادی دخانیات بر نظام سلامت

هزینه‌های درمان بیماری‌های ناشی از دخانیات سالانه هزاران میلیارد تومان به کشور تحمیل می‌کند. این در حالی است که مالیات بر دخانیات در ایران هنوز به‌حد استاندارد جهانی (۷۵٪ قیمت خرده‌فروشی) نرسیده است. افزایش مالیات راهکار مؤثری برای کاهش مصرف، به‌ویژه در نوجوانان است.

۴. باورهای غلط و راهکارهای ترک

• «سیگار لایت کم‌ضرر است»: این ادعا فریب تبلیغاتی صنایع دخانی است.

• «قلیان می‌کشم چون اعتیاد ندارد»: هر وعده قلیان معادل ۱۰۰ نخ سیگار سم وارد ریه می‌کند!

• راهکار ترک: مشاوره با پزشک، استفاده از داروهای نیکوتین جایگزین (NRT) و روش‌های شناختی-رفتاری موفق‌ترین راه‌ها هستند.

سخن پایانی

گرانی دخانیات شاید امروز دردناک به نظر برسد، اما هزینه درمان بیماری‌های ناشی از آن به‌مراتب ویرانگرتر است. این فرصت را مغتنم بشمارید و برای ترک اقدام کنید. سلامتی شما بر هر چیز دیگری ارجحیت دارد.

دکتر پوریا عادلی
متخصص رادیو آنکولوژی و دبیر انجمن علمی سرطان اصفهان